السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

271

جواهر البلاغة ( فارسى )

نظيرى را به مجلس بردم امروز و غلط كردم * مرا رسواى عالم ساخت چشم گريه‌آلودش 13 - المشاكلة : المشاكلة هى أن يذكر الشّىء بلفظ غيره لوقوعه فى صحبته كقوله تعالى : 13 - مشاكلة : مشاكله اين است كه چيزى با لفظ غير ذكر گردد چون همراه آن غير واقع شده است ؛ مانند سخن خداى برين : « تَعْلَمُ ما فِي نَفْسِي وَ لا أَعْلَمُ ما فِي نَفْسِكَ » « 1 » آنچه در نفس من است تو مىدانى و آنچه در ذات توست من نمىدانم . المراد : و لا أعلم ما عندك و عبّر بالنّفس للمشاكلة . مراد اين است كه : آنچه را كه پيش توست نمىدانم ولى براى مشاكله تعبير به « ما فى نفسك » كرده است . و مانند سخن خداى برين : « نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ » « 2 » خدا را فراموش كردند و او [ نيز ] آنان را دچار خودفراموشى كرد . أى أهملهم . ذكر الاهمال هنا بلفظ النسيان لوقوعه فى صحبته . « انساهم » به معنى « اهملهم » است ، يعنى آنان را واگذاشت . در اينجا « اهمال » به لفظ « نسيان » ذكر شده چون همراه آن آمده است . و من ذلك ما حكى عن أبى الرقمع « 3 » : أنّ أصحابا له أرسلوا يدعونه الى الصّبوح فى يوم بارد و يقولون له : ماذا تريد أن نصنع لك طعاما ؟ و كان فقيرا ليس له كسوة تقيه البرد فكتب اليهم يقول : و از همين قلمرو مشاكله است آنچه از أبى الرقمع حكايت شده است كه : او دوستانى داشت به دنبال او فرستادند تا او را براى خوردن صبحانه در يك روز سرد دعوت كنند

--> ( 1 ) - مائده ، 116 ( 2 ) - حشر ، 19 ( 3 ) - شايد صحيح ، أبى الرقعمق ، احمد بن محمد الأنطاكى يكى از شعراى دولت عباسى باشد . ولى جامع الشواهد نام او را ابى الزبعنق ضبط كرده است . ( مترجم )